27.6.18

36. Warunkowanie klasyczne.



Człowiek rodzi się automatycznie z pewnymi umiejętnościami. Takimi które posiada z chwilą narodzin i które uaktywniają się przez pobudzenie odpowiednich receptorów, zakończeń nerwowych itp. Nerwy wywołują odruch przed powiadomieniem mózgu. Tymi umiejętnościami są np. odruch wymiotny czy odruch akomodacji oka. Zestaw takich umiejętności określa się mianem odruchów bezwarunkowych (wrodzonych).
Z biegiem czasu, człowiek rozwija się i na fundamencie odruchów wrodzonych (bezwarunkowych) kształtuje w sobie odruchy bardziej zaawansowane (nabyte) - odruch warunkowy. Powstają one na skutek analizy danego bodźca przez ośrodek kojarzenia w mózgowiu,przede wszystkim w pniu mózgu. 

Mam nadzieję,że brzmi to w miarę prosto i zrozumiale. Bo z całą pewnością nie są (i nie miały być) to definicje specjalistyczne. A żeby kwestia odruchów stała się jeszcze jaśniejsza, spróbujemy przyjrzeć im się przy pomocy pewnego,dość popularnego, eksperymentu. A mianowicie eksperymentu przeprowadzanego przez rosyjskiego fizjologa Iwana Pawłowa. 
Badał on fizjologię wydzielania śliny u psów poddanych temu eksperymentowi. Pojawienie się jedzenia wywoływało u nich wytwarzanie się śliny,co jest reakcją naturalną,gdyż w ten sposób organizm przygotowuje się do jedzenia a ślina pomaga rozdrobnić pokarm do lepiej przyswajalnej wielkości. Jednak zdarzyło się coś,co zaintrygowało Pawłowa a mianowicie - psy zaczęły ślinić się również w momencie gdy jedzenia nie było. Doszedł on do wniosku,że psy skojarzyły jakiś inny inny bodziec z jedzeniem. I zaczął owego bodźca szukać przy pomocy eksperymentu. Najpierw próbował uruchomić sam dzwonek i sprawdzić reakcję psów - jednak te nie śliniły się. Następnie po uruchomieniu dzwonka po kilku sekundach dawał psom jedzenie i psy znowu na skutek pojawiania się jedzenia zaczynały się ślinić. Pawłow powtarzał kilkukrotnie próby wg. schematu - dźwięk dzwonka i następnie podanie jedzenia. Po tych próbach uruchamiał sam dzwonek a psy na jego dźwięk zaczynały się ślinić. 

Odruchem bezwarunkowym było więc ślinienie się podczas działania bodźca bezwarunkowego jakim było jedzenie. Bodźcem warunkowym był dzwonek,który sam w sobie nie dawałby żadnej reakcji. Natomiast w skojarzeniu z bodźcem bezwarunkowym (jedzeniem) możliwe było wystąpienia odruchu warunkowego - ślinienia wywołanego samym dźwiękiem dzwonka.

Jednak warunkowanie klasyczne to nie tylko teoria i eksperymentalne przykłady,to zjawisko występujące także w naszym codziennym życiu. Jednym z przykładów bardziej nam znanych jest dzwonek w szkole. Najprościej - jeśli przerwa/zakończenie lekcji kojarzy się z odpoczynkiem czy wręcz wolnością,czym przyjemnym to poprzedzający ją dzwonek będzie wywoływał radość. Schemat jest powtarzany wielokrotnie w ciągu tygodnia/miesiąca itd. - przerwę poprzedza dzwonek. Często również zdarza nam się "mieć swoją piosenkę", która wywołuje w nas jakieś emocje. I odrzucamy tu kwestię wrażliwości na muzykę i jej wpływu na mózg.  Ale dana piosenka towarzyszy nam podczas jakiegoś ważnego wydarzenia lub poprzedza je. Na przykład jedzie sobie człowiek samochodem i słucha piosenki X i nagle dochodzi do zderzenia z innym pojazdem. Wypadek jest zagrożeniem,wywołuje strach,niepokój itp. Po tym wydarzeniu jest duża szansa,że gdy człowiek ten będzie siedział sobie nawet w bezpiecznym miejscu a usłyszy piosenkę X to odczuje te emocje,które czuł podczas wypadku.

Czy udało Ci się zrozumieć wpis? ;)
Dowiedziałeś/aś się dzięki niemu czegoś nowego?


6 komentarzy:

  1. Bardzo dobrze opisane :) o eksperymencie Pawłowa już słyszałam wcześniej. Fakt można zauważyć u siebie różne odruchy związane z jakiś wspomnieniem albo czymś co często robimy. Bardzo ciekawe kiedy się to obserwuje.

    OdpowiedzUsuń
  2. Do dzisiaj chętnie wracam do Depeche Mode i od razu czuję się młodsza
    Tak samo działa na mnie Patcofonica

    OdpowiedzUsuń
  3. o tak, to sama prawda... gdy cały czas powtarza się pewne czynność, nasz mózg zaczyna je kojarzyć automatycznie z konkretnymi stanami ;)

    OdpowiedzUsuń
  4. Ich mag den Blog, können wir kooperationen haben, mehr können Sie hier klicken.

    OdpowiedzUsuń
  5. Tak, ludzki mózg jest niesamowity. Chociaż akurat ten mechanizm dotyczy również zwierząt

    OdpowiedzUsuń